Βιβλίο: Το γεφύρι του Κόπανου

Με χρηματοδότηση του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη, εκδόθηκαν τα πρακτικά της επιστημονικής ημερίδας, που είχε διοργανώσει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Καραβά στις 7 Νοεμβρίου 2015 στο Πνευματικό Κέντρο του Δ. Σπάρτης, με θέμα «Το Γεφύρι του Κόπανου: αναδεικνύοντας το σπουδαιότερο μνημείο του Ευρώτα».

Περιλαμβάνει τις εισηγήσεις/άρθρα των κ.κ. Γ.Α. Πίκουλα, Παρασκευά Ματάλα, Μεταξίας Παπαποστόλου, Θοδωρή Χαμάκου, Μαρίας Μπαλοδήμου και Νίκου Ι. Καρμοίρη, καθώς επίσης και εισαγωγικά σημειώματα των κ.κ. Σπύρου Μαντά, Νίκης Γ. Κουλογεωργίου και μαστρ Αργύρη Πετρονώτη.

Το βιβλίο θα παρουσιαστεί: 

- στη Σπάρτη

Δευτέρα 30 Οκτωβρίου 2017 – 19:00

Αίθουσα Σαϊνοπουλείου Πολιτιστικού Κέντρου

(πεζόδρομος Κλεομβρότου 16, α όροφος)

- στον Πειραιά

Δευτέρα 20 Νοεμβρίου 2017 – 19:00

Ιστορική Βιβλιοθήκη Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη

(2ας Μεραρχίας 36 & Ακτής Μουτσοπούλου)

Από τα Προλογικά του βιβλίου…

Χαιρετισμός Σπύρου Μαντά

Ε

ίναι αλήθεια πως η αναγνώριση της αρχιτεκτονικής και γενικότερα της καλλιτεχνικής αξίας των πέτρινων γεφυριών άργησε να έρθει στα μέρη μας -αναφέρομαι στη Βαλκανική που είναι γεμάτη με τέτοια κτίσματα. Μόλις μετά τον πόλεμο κάποιες δειλές αναφορές κάνουν νύξη και γι’ αυτές τις κατασκευές, κι αυτό παρεμπιπτόντως -δηλαδή ανιχνεύονται μέσα σε εργασίες που αφορούν άλλα αντικείμενα.

Από τη δεκαετία του 1960 όμως, σιγά-σιγά, τα πράγματα αλλάζουν, το ενδιαφέρον των ερευνητών στρέφεται και στα γεφύρια. Κάποιοι μάλιστα ειδικεύονται αποκλειστικά στη μελέτη τους, συμβάλλοντας στην ευαισθητοποίηση κατ’ αρχάς των κρατικών υπηρεσιών οι οποίες κινούνται για την προστασία τους, και στη συνέχεια του ίδιου του απλού πολίτη.

Ο Milan Gojkovic στα μέρη της πάλαι ποτέ ενιαίας Γιουγκοσλαβίας, ο Ivan Balkanski στη Βουλγαρία και κυρίως στις βόρειες περιοχές της Ροδόπης, ο φίλος Αλβανός Valter Shtylla στη γειτονική χώρα, υπήρξαν πρωτοπόροι στη μελέτη των πετρογέφυρων στις πατρίδες τους, ανοίγοντας φυσικά δρόμους. Ξεχωριστή η περίπτωση της Τουρκίας, που -να το ομολογήσουμε- εκπλήσσει. Έχουν κυκλοφορήσει στη χώρα αυτή, από νωρίς, πολλά βιβλία πολλών ερευνητών∙ ίσως γιατί πάρα πολλά και περίτεχνα είναι τα γεφύρια εκεί. Μη μας διαφεύγει άλλωστε πως υπό οθωμανική κατοχή δημιουργήθηκαν στα μέρη που προαναφέραμε τα περισσότερα, διασωζόμενα έως και σήμερα, πέτρινα γεφύρια.

 

Να εστιάσουμε αποκλειστικά στην Ελλάδα. Πρώτη διαπίστωση; Αργήσαμε πολύ. Στην πατρίδα μας, δυστυχώς, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1980 -τότε πρωτοκυκλοφόρησαν σχετικά βιβλία-, επικράτησε απόλυτη σιωπή, με καταστρεπτικά αποτελέσματα για τα ίδια τα γεφύρια. Αλλά ήταν αναπόφευκτο. Αυτοί που μπορούσαν και ήταν υποχρεωμένοι να τα μελετήσουν -εννοώ ειδικούς επιστήμονες, βασικά απόφοιτους του Εθνικού κατά τα άλλα Πολυτεχνείου- τα αντιμετώπισαν συγκαταβατικά, ή, το χειρότερο, δεν πήραν είδηση για την ύπαρξή τους.

Σήμερα τα πράγματα φαίνεται πως βρίσκονται σε καλό δρόμο. Έχουν εκδοθεί τουλάχιστον 50 (!) βιβλία με αποκλειστικό τους περιεχόμενο τα γεφύρια, ενώ και επιμέρους εργασίες, ενταγμένες σε γενικότερες, αρχιτεκτονικής βασικά κατεύθυνσης, βρίσκονται στη διάθεση των ειδικών επιστημόνων και του κοινού που συνεχώς -αποδεδειγμένο και παρήγορο αυτό- πληθαίνει.

Ωστόσο, πρέπει να θίξουμε και κάποια δεδομένα, κάποια λάθη μας κυρίως, ευελπιστώντας όχι μόνο στη συνέχιση της συγκεκριμένης ερευνητικής πορείας αλλά στη βαθμιαία βελτίωση και την επιτάχυνσή της -έχει ήδη χαθεί πολύτιμος χρόνος.

Δυστυχώς η σημερινή οικονομική κατάσταση, που τόσο επώδυνα βιώνουμε, δεν βοηθά· καθιστά άθλο την έκδοση τέτοιων βιβλίων, φρενάρει τις καλές προθέσεις που καθημερινά εκδηλώνονται.

Όμως, αν στην παραπάνω διαπίστωση λίγα μπορούμε να αντιτάξουμε, ως άτομα και επιμέρους φορείς που μας ενδιαφέρει το συγκεκριμένο αντικείμενο μπορούμε να αποφύγουμε λάθη που διαπράττονται κυρίως εξ αιτίας έλλειψης συντονισμού στη διαμόρφωση των στόχων. Δεν θα πρέπει, για παράδειγμα, να επιζητείται καταγραφή όλων των γεφυριών της χώρας -δεν αναφέρομαι μόνο σε άτομα, αλλά και σε κρατικούς φορείς. Όλες οι τέτοιες απόπειρες κατέληξαν σε επιφανειακά, άρα σε πληκτικά λευκώματα, μάλιστα με λανθασμένες κατά κανόνα -αναμενόμενο- λεζάντες. Αυτό, όχι μόνο δεν βοηθάει, απεναντίας αποστρέφει το ενδιαφέρον.

Να καταθέσουμε και κάτι ακόμη, που ίσως ακούγεται ως “πολυτέλεια” αλλά στην πραγματικότητα συμβάλλει τα μέγιστα στη σοβαρή έρευνα. Στο σημείο που έχει φτάσει η τελευταία, σήμερα πρέπει να μελετώνται και γεφύρια που έχουν πια χαθεί, καταστραφεί. Όχι απλά για συναισθηματικούς λόγους ή ανέξοδα συνθήματα κάποιας προβληματικής αναστήλωσης, αλλά γιατί η ίδια η έρευνα επωφελείται, διευρύνονται οι γνώσεις της. Ας αναλογιστούμε πόσα κρυμμένα μυστικά βγήκαν στην επιφάνεια από τη μελέτη τού τόσο άδικα κατά τα άλλα χαμένου γεφυριού της Πλάκας.

Με όλα τα παραπάνω συνειδητοποιημένα, η πρόθεση, ο έξυπνος τρόπος στόχευσης και τελικά η βαθμιαία υλοποίηση της ανάδειξης του γεφυριού του Κόπανου που επιχειρεί τα τελευταία χρόνια ο Πολιτιστικός Σύλλογος Καραβά αποδεικνύονται πέρα για πέρα πετυχημένα. Δίπλα στο χωριό και όχι μακριά από τη Σπάρτη, στον έντονα δασωμένο στο σημείο Ευρώτα, το περίφημο γεφύρι -ερείπια που αντιστέκονται ακόμη- δεν θα είχε άλλη τύχη, παρά να ξεχαστεί από όλους. Το εγχείρημα του Συλλόγου, χωρίς δόση υπερβολής, θα το αποκαλούσαμε άθλο και βέβαια παράδειγμα προς μίμηση από ανάλογους φορείς αλλά και μεγαλύτερους σε δυνατότητες και θεσμική θέση. Η διασκέδαση είναι εύκολη, έρχεται και παρέρχεται, η ψυχαγωγία όμως με την πραγματική έννοια του όρου, όσο δύσκολα επιτυγχάνεται, τόσο ανεκτίμητο αγαθό συνιστά.

Ιεραρχώντας λοιπόν έξυπνα όπως προείπαμε, αρχικά, στις 4 Οκτωβρίου 2015, καθαρίστηκε ο χώρος και τα απομεινάρια του γεφυριού -αρκετά ώστε να συνιστούν μνημείο- εμφανίστηκαν μεγαλοπρεπή. Με τη βοήθεια και των παλιών περιηγητών που κατά καιρούς τού φιλοτέχνησαν ενδιαφέρουσες γκραβούρες η ανάκληση  στη μνήμη της φιγούρας του γίνεται πια εύκολα, συνειδητοποιείται πειστικά η αξία του.

Επόμενο βήμα η διοργάνωση το Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2015 συνεδρίου, ώστε με τη βοήθεια καταξιωμένων επιστημόνων να προβληθεί η ιστορικότητά του και να αναδειχτούν οι κατασκευαστικές  λεπτομέρειες που τεκμηριώνουν την αξία του ως διατηρητέου μνημείου, δικαιώνοντας τους εμπνευστές τού όλου εγχειρήματος. Και αυτό το στάδιο στέφτηκε από απόλυτη επιτυχία.

Σήμερα, με την έκδοση των πρακτικών του συνεδρίου, πέρα από την αδιαμφισβήτητη συμβολή τους στη σχετική βιβλιογραφία, κλείνει ένας πρώτος κύκλος ανάδειξης του γεφυριού που έθεσε ο σύλλογος. Το ΔΣ και τα μέλη έκαναν στο ακέραιο το καθήκον τους και θα πρέπει να νιώθουν ηθικά δικαιωμένοι. Τους αξίζουν πολλά συγχαρητήρια. Το λόγο πια πρέπει να έχουν πιο υψηλόβαθμοι της τοπικής αυτοδιοίκησης αλλά και των ειδικών υπηρεσιών της κεντρικής διοίκησης. Τους υποδείχτηκε, με όλα τα αποδεικτικά στοιχεία, ένα μνημείο που χρήζει περαιτέρω προστασίας και προβολής. Ας το “εκμεταλλευτούν” όπως του αξίζει.

Σπύρος Μαντάς

Πρόεδρος του Κέντρου Μελέτης Πέτρινων Γεφυριών (ΚΕΜΕΠΕΓ)

Δημιουργός του Αρχείου Γεφυριών Ηπειρώτικων (ΑΓΗ)

√ Νέο βιβλίο για γεφύρια...

Κυκλοφόρησε…

ΤΑ ΘΟΛΟΓΥΡΙΣΤΑ ΠΕΤΡΟΓΕΦΥΡΑ

ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΚΟΝΙΤΣΑΣ

του Θωμά Β. Ζιώγα

Κ

υκλοφόρησε -υπό τις παρούσες συνθήκες γεγονός- το βιβλίο «Τα Θολογυριστά Πετρογέφυρα της επαρχίας Κόνιτσας».

Συγγραφέας του, ο Θωμάς Ζιώγας, που κατάγεται από την περιοχή (το χωριό Κάντσικο, σήμ. Δροσοπηγή) και είναι πολιτικός μηχανικός. Τούτα τα δύο εξασφαλίζουν, αντίστοιχα, πάθος και γνώσεις, απαραίτητα για να έρθει εις πέρας μια τέτοια εργασία.

Στις 304 σελίδες του βιβλίου παρουσιάζονται αναλυτικά 34 πετρογέφυρα της περιοχής, δηλαδή «όσα υπάρχουν και αυτά που μνημονεύονται» όπως σημειώνει στον υπότιτλο ο ίδιος ο ερευνητής.

Προηγείται “Μικρό προοίμιο”, με διευκρινιστικά στοιχεία που έχουν να κάνουν με την πρόθεση και υλοποίηση του βιβλίου, και “Εισαγωγή”, με παράθεση τεχνικών και ιστορικών πληροφοριών που μας εντάσσουν πετυχημένα στον χώρo και τον χρόνο.

Στη συνέχεια, τα πέτρινα τοξωτά γεφύρια, 34 όπως είπαμε στον αριθμό, παρουσιάζονται κατά χωριό.

Στο τέλος, υπάρχουν χάρτες με τις θέσεις τους, “Τεχνική ορολογία” και “Γενική βιβλιογραφία”.

Πολύτιμες, καλά επεξεργασμένες φωτογραφίες, παλαιές και νεότερες, όπως και διάφορα σχέδια, τεκμηριώνουν πειστικά το αντικείμενο μελέτης και στολίζουν την έκδοση.

  

Τον τρόπο με τον οποίο ο συγγραφέας προσέγγισε τα πετρογέφυρα της περιοχής, ενδεικτικός και για τα αποτελέσματα που προέκυψαν, μαρτυρεί η αφιέρωση που κάνει στην αρχή του βιβλίου του -όχι σε συγγενικά κλπ πρόσωπα.

Γράφει:

Υπόκλιση σεβασμού στους προγόνους πετράδες

τέκτονες/κουδαραίους από τα Μαστοροχώρια της Κόνιτσας

και τιμητική αναγνώριση πως με την ευτεχνία τους

πράγματι «έχτισαν τον κόσμο».

Τελικά, άσχετα με τις όποιες επιφυλάξεις που μπορεί κάποιος να διατηρεί για μερικές υποθέσεις και εκτιμήσεις που επιχειρεί ο Ζιώγας -γιατί προκύπτουν και τέτοιες-, η συμβολή του κόπου του στη βιβλιογραφία περί πετρογέφυρων είναι κάτι παραπάνω από πολύτιμη. Του αξίζουν συγχαρητήρια.

Σπύρος Μαντάς, 14.8.2017

Υστερόγραφο:

Ευχή μας -έχει εκφραστεί επανειλημμένα- είναι, οι όποιες εργασίες με στόχο τη μελέτη πέτρινων γεφυριών της πατρίδας μας, να εστιάζουν σε συγκεκριμένη πάντα περιοχή, σαφώς οριοθετημένη, όπως έγινε και με το βιβλίο του Ζιώγα. Αυτό, γιατί μόνο τότε η έρευνα μπορεί να προχωρεί εις βάθος. Η συνθετική εργασία που σίγουρα αργότερα θα επακολουθήσει, μόνο αν στηρίζεται σε τέτοιες εργασίες θα μπορέσει να μας δώσει συμπεράσματα, ικανά να τεκμηριώσουν την αντικειμενική ιστορία του συνόλου των πετρογέφυρων της πατρίδας μας. Δυστυχώς η μέχρι τώρα εκδηλωθεία εκ μέρους ατόμων απόπειρα καταγραφής όλων των γεφυριών της χώρας, ως πρώιμη και  εγωιστική, έχει αναπόφευκτα εκφυλιστεί σε τουριστικό λεύκωμα με λανθασμένες κατά κανόνα λεζάντες. Και βέβαια κάτι τέτοιο μόνο κακό κάνει στην περίπτωσή μας…

Στο δρόμο των αρωμάτων

Κυκλοφόρησε το νέο μυθιστόρημα του Μάνθου Σκαργιώτη «Στο δρόμο των αρωμάτων» από τις εκδόσεις “διόπτρα”.

Ο συγγραφέας, με αφετηρία το τέλος ενός θρύλου -την παραλογή του γιοφυριού της Άρτας-, επιχειρεί ένα ταξίδι στους δρόμους παλαιών εποχών, παρασέρνοντάς μας σε αρώματα ψυχών και όχι μόνο.

Το παρακάτω κείμενο συμπεριλαμβάνεται στα Επιλεγόμενα του βιβλίου. Θέλω να ευχαριστήσω τον Μάνθο για την εμπιστοσύνη του και να του ευχηθώ Καλή Επιτυχία.

Σ.Μ.

 Του κύκλου το τέλος είν’ αρχή…

 

η μια ’χτισε το Δούναβη -η Όλγα,

κι η άλλη τον Αφράτη -η Αερινή,

κι εγώ η πλιο στερνότερη -η Δέσπω- της Άρτας το γιοφύρι…

- Αν τρέμουν τ’ άγρια βουνά, να τρέμει το γιοφύρι,

τι έχω αδερφό -τον Κωσταντή- στην ξενιτιά, μη λάχει και περάσει…

ΤΕΛΟΣ -στην οθόνη της ψυχής μου κάθε Σαββάτο βράδυ! Κι όλη την εβδομάδα -μέχρι να ξανανοίξει η ¨Αίγλη¨-, αρκετές εκδοχές συνέχειας· ιδίως όταν, καληώρα, το έργο δεν έχει χάπι εντ. Γιατί για όσους ωριμάζουν μένοντας παιδιά -επώδυνη κατάκτηση-, τα σενάρια του ονείρου δεν σταματούν ποτέ.

Άραγε, έλαχε ποτέ να περάσει ο Κωσταντής απ’ το γιοφύρι; Αν ναι, ποιος ή ποιοι τον περίμεναν στο σπίτι;  Πώς θα αντέδρασε στο άκουσμα των κακών μαντάτων; Να συνεχίσει -μακάριος στη μοίρα του- τη ζωή που του ανταπέδωσε το σκληρό κουρμπέτι; Ή να επιλέξει την αλήθεια με τα τόσα επικίνδυνα απρόοπτα; Με άλλα λόγια: στο λιμάνι-αγκαλιά της Ανθής του ή στην εκπλήρωση της πεθυμιάς των γονιών του; Θυμητάρια των κοριτσιών στο μνήμα τους εζήτησαν... Και εκείνος ο άκαρδος γαμπρός του, ο μαστορο-Γιωργής, τώρα πού τάχατες να κρύβεται;

Τούτη τη φορά, με ποικιλόμορφους, κυρίως Βαλκάνιους συνθεατές, αφέθηκα για την αγωνιώδη συνέχεια στο χρέος του Κωσταντή Ντούλα (αδερφού των ¨εντοιχισμένων¨) και τη φαντασία του Μάνθου Σκαργιώτη (μακρινού απόγονου της φαμελιάς τους). Νέα αφετηρία -του τέλους η αρχή- και των δύο, Κωσταντή και Μάνθου, το Μονολίθι (τετρακόσια χρόνια πριν, Περβανά)· που εξακολουθεί να θωρεί ψηλά το χιόνι της Στρογγούλας, να πατά χαμηλά στου Άραχθου την υγρασία. Με τέτοιο λοιπόν μπόι και θεμέλι, ευτυχώς το ταξίδι δεν προμηνύεται εύκολο και, άρα, οι διαβαθμίσεις της εμπειρίας φαντάζουν δικαιολογημένα άπειρες. Αρκεί κι οι πέντε αισθήσεις -και άλλες εν δυνάμει- να σημαίνουν διαρκώς επιφυλακή…

Μας πρέπουν λοιπόν:

Διεισδυτική Όραση· για τις φουρτούνες των θαλασσών, της άσπρης του Αιγαίου και της μαύρης του Εύξεινου· για τις στροφές των ατραπών με τους άπατους γκρεμούς και τους αστερισμούς της νύχτας· για τις παγίδες των ληστών και τα ρεσάλτα των κουρσάρων· για τις στέπες που στοιχίζουν την Ανατολή, για τον Δούναβη που αναζωογονεί τη Βλαχιά…

Ευαίσθητη Αφή και Εξασκημένη Ακοή· για τους κτύπους της καρδιάς της Ανθής, της Ολιβίας, της Κλαούντια, αλλά και για τους θορύβους των παζαριών, τους τριγμούς των κουπιών, τα συρσίματα της αλυσίδας, τα διλήμματα του δευτερόλεπτου, την αντίδραση του Μεχμέτ αγά…  

Λιτή Γεύση και Καταδεκτική Όσφρηση· είτε πρόκειται για ψάρια ποταμίσια ψημένα στον ατμό, ωμά χόρτα, κρεμμύδι, νερόβραστο ρύζι και γαλέτες ζυμωμένες με χοιρινό λίπος, είτε για φασκόμηλο, ρίγανη, τσάι με μέντα, μελισσοβότανο, αραβικό γιασεμί...  

Και επιπλέον: υπομονή, αντοχή, γερά νεύρα, εξυπνάδα ή πονηριά, λογική ή τόλμη, κάποτε φρονιμάδα κι όνειρο μαζί, ακρίβεια σαν το λα του βιολιού τού Κωσταντή. Βέβαια κι άλλα πολλά για να τα καταφέρουμε -να επωφεληθούμε- από το μακρινό αυτό ταξίδι, με:

• τα τόσα ονόματα όμοιων και ταυτόχρονα διαφορετικών ανθρώπων -Δοσούλας, Ναδίνα, Αλέξω, Στάμος, Ρετζέπ, Δενάχ, Τζαφάρ, Αγγελίτζα, Λικάρντι, Μανούσος, Ρόιμπας, Βγένω, Μυρτάνη, Αθέρας, Μουμτάζ...

• τις τόσες πόλεις του Μύθου και της Ιστορίας, πλαισιωμένες δίκαια ή μη με την αχλύ του θρύλου -Αυλίδα, Χίος, Πάφος, Αλεξανδρέττα, Χάλαμπ, Βαβυλώνα, Μοσούλη, Μπαγντάτ, Τραπεζούντα, Κωνσταντινούπολη, Γκιουμούς Χανέ, Ρόδος, Κωστάντζα...

• τις τόσες θέσεις και αξιώματα, καμώματα εξουσίας στις πλάτες εξαθλιωμένων μεροκαματιάρηδων -δεφτερδάρηδες και αλμπάνηδες, καδήδες και δραγάτες, ουλεμάδες και οδαλίσκες, σεϊμένηδες και χαντούμηδες, τζανταρμάδες και αραμπατζήδες…

Μέσα σ’ όλα τούτα τα πολλά και τα παράξενα, άλλοτε σε παράλληλη χρονικά κίνηση, άλλοτε ταυτόχρονα κι αντικριστά, οι αντάρτες του Διονύσιου του Φιλόσοφου (Σκυλόσοφου ή και Δαιμονύσιου για άλλους), ο απόηχος και τα σημάδια του Μεγαλέξαντρου, οι Μύριοι για τη θάλαττα, οι Πέρσες και οι Ίωνες σε πόλεμο σκληρό. Γιατί, κατά την κυρά-Ναδίνα, τη μάνα του Κωσταντή, ¨τα παραμύθια και η αλήθεια το ίδιο πράμα είναι¨…

Και φτάνει πάλι Σάββατο -βδομάδας τα γυρίσματα που τελειωμό δεν έχουν! Και στην οθόνη της ψυχής ξαναπροβάλλει χρώμα χρόνου, για να μας αφηγηθεί συνέχειες της μπαλάντας που κάποτε γέννησε η γη των Βαλκανίων. Λυράρηδες τούτη τη φορά, το είπαμε, ο Κωσταντής κι ο Μάνθος -ΑΡΧΗ.

Ο Κωσταντίνος Ντούλας κατέβηκε στο δυτικό ακρόβαθρο του γεφυριού.

Τα γόνατά του έτρεμαν. «Δόλια αδελφή!» ψιθύρισε με σπασμένη φωνή.

Στο άσπρο μαντίλι, που κρατούσε στην αριστερή παλάμη, σύναξε λίγα

τρίμματα ασβέστη, ένα σβόλο χώμα και πετραδάκια που, με θρησκευτική

ευλάβεια, έβγαλε λίγο ψηλότερα απ’ τα θεμέλια. Πάνω απ’ το κεφάλι του

ένα κελαηδοπούλι έκοβε βόλτες τιτιβίζοντας ανήσυχο…

Σπύρος Ι. Μαντάς, 24.8.2015

Σε ένα καπηλειό της Ρόδου, στον τουρκομαχαλά…
Ο Μάνθος σήκωσε το ποτήρι του και χτύπησε 

εκείνο του Κωνσταντή. Ο τελευταίος ανταποκρίθηκε 

μάλλον αφηρημένα συνεχίζοντας τη διήγησή του…
Δύο ώρες είχαν περάσει ήδη και τα βλέφαρα τους, 

κουρασμένα απ’ τον καπνό και το πυκνό σκοτάδι, βάραιναν…
Στο βάθος της μακρόστενης αίθουσας, μια λύρα και ένα ντροπαλό λαούτο 

άρχισαν τότε να ψυθιρίζουν κάτι σαν στιχοπλοκιά…
♪♫ ♫ …
σ. μ.

Στο φίλο Μάνθο Σκαργιώτη...

THE WALLED-UP WIFE

Version of Soroni, Rodos, Dodekanisa, Greece.

By Spiros Mantas (2009)

Song & lira by Giannis Kladakis

Lauto by Giannis Ledakis

ΤΟΥ ΓΕΦΥΡΙΟΥ ΤΗΣ ΤΡΙΧΑΣ

Παραλλαγή από τη Σορωνή Ρόδου, Δωδεκανήσου.

Ηχογράφηση-Μαγνητοσκόπηση: Σπύρος Μαντάς

Παραγωγή: Αρχείο Γεφυριών Ηπειρώτικων (2009)

Τραγουδάει παίζοντας λύρα ο Γιάννης Κλαδάκης

Λαούτο ο Γιάννης Λεντάκης

\

Κυκλοφόρησε Ημερολόγιο

ΕΝΑ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΕΚΠΛΗΞΗ – ΕΝΑ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΜΕΛΕΤΗ !

Κ

άθε χρονιά συνηθίζεται, εθυμοτυπικά, πολλοί φορείς να εκδίδουν το Ημερολόγιό τους (τοίχου).

Δυστυχώς για τα περισσότερα από αυτά -το ίδιο τους το περιεχόμενο το προδίδει- η δημιουργία τους αποτελεί απλώς αγγαρεία και, κατά συνέπεια, ανάλογη τους επιφυλάσσεται τύχη. Έτσι, ούτε καν τον τυπικό προορισμό τους -ενημερωτικό των εορτών- καταφέρνουν να επιτελέσουν. Πρόωρα καταλήγουν στον κάλαθο των αχρήστων.

Είναι βέβαια και κάποια, έστω λίγα σχετικά, που, ευτυχώς, εστιάζοντας σε συγκεκριμένο αντικείμενο, τουλάχιστον ξεφεύγουν από τον κανόνα και προξενούν ένα κάποιο ενδιαφέρον. Προσωπικά, με ξαφνιάζουν ευχάριστα εκείνα τα Ημερολόγια που είναι ολοκληρωτικά -και οι δώδεκα μήνες τους- εφιερωμένα στα πέτρινα γεφύρια. Διατηρώ στη συλλογή μου, θέλω να πιστεύω, όλα όσα τέτοια έχουν κυκλοφορήσει έως σήμερα. Στην αρχή η απεικόνηση γεφυριών γινόταν σε μια ή έστω δύο σελίδες/μήνες, αλλά βαθμιαία, με την εκδήλωση ενδιαφέροντος όλων και περισσοτέρων για αυτά τα μνημεία, και οι δώδεκα πια μήνες φιλοξενούν πετρογέφυρα σε όμορφες φωτογραφίες.

Εφέτος ένα τέτοιο Ημερολόγιο που έφτασε στα χέρια μου, αρκετά μάλιστα νωρίς, ομολογώ πως μου προξένησε όχι απλά ενδιαφέρον, αλλά θαυμασμό. Αποτέλεσε έκπληξη !

Πρόκειται για το Ημερολόγιο (2016) που εξέδωσε ο Σύλλογος Αυλακιωτών Αιτ/νίας με τίτλο ΄΄Η ΠΕΤΡΟΓΕΦΥΡΑ ΑΥΛΑΚΙΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ΄΄. Η πρωτοτυπία, ολόκληρο το Ημερολόγιο να εστιάσει σε ένα και μόνο γεφύρι, από την αρχή υποψιάζει για κάτι το διαφορετικό· τελικά, με το φυλλομέτρημά του, η επιλογή αποδεικνύεται όχι μόνο σωστή, αλλά -προβλέπω με ασφάλεια- και πλήρως πετυχημένη. Ομολογουμένως το περιεχόμενο της ύλης του, οι φωτογραφίες που αρκετές τους συνιστούν ντοκουμέντα, καθώς και το σπάσιμο του καθιερωμένου 12σέλιδου, το καθιστούν πραγματική μελέτη. Πιστεύω πως, παρά το εφήμερο τέτοιων εντύπων, το συγκεκριμένο θα παραμείνει διαχρονικά χρήσιμο.

Στις 28 λοιπόν σελίδες τους, πέρα από τα απολύτως τυπικά που και αυτά δίνονται με ενδιαφέροντα τρόπο, συναντάμε και μελετάμε τα εξής κεφάλαια:

-          Πριν χτιστεί το γεφύρι.

-          Η συμβολή των Αυλακιωτών στο χτίσιμο της γέφυρας.

-          Οι τεχνίτες.

-          Το χτίσιμο του γεφυριού.

-          Ονοματοδοσία.

-          Τεχνικά χαρακτηριστικά.

-          Η γέφυρα στο διάβα των χρόνων.

-          Το γεφύρι σήμερα.

-          Τα προβλήματα της γέφυρας.

-          Η κρατική μέριμνα για το γεφύρι μας.

-          Η γέφυρα κόσμημα, η γέφυρα θρύλος.

-          Η πετρογέφυρα Αυλακίου εκπέμπει SOS.

Τελειώνοντας, διευκρινιστικά να πούμε, πως εδώ έχουμε να κάνουμε με ένα ξεχωριστό πετρογέφυρο, ένα έργο που δημιουργήθηκε το διάστημα 1907-1910, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την γεφυροποιία στη χώρα μας. Είναι ακριβώς η εποχή που περνάμε από το λαϊκό στο έντεχνο, με τους φορείς τούτων των δύο τεχνοτροπιών, αντίστοιχα τους εμπειρικούς μαστόρους και τους σπουδασμένους μηχανικούς, να συνεργάζονται τόσο αρμονικά στο συγκεκριμένο γεφύρι, που το αποτέλεσμα μετουσιώθηκε σε τέχνη.

Και κάτι ακόμη: Η έκδοση του Ημερολογίου συμπίπτει χρονικά με μια δύσκολη στιγμή για το γεφύρι του Αυλακιού. Η κακοκαιρία του περασμένου Φεβρουαρίου που προξένησε την κατάρρευση του γεφυριού της Πλάκας, δημιούργησε κι εδώ σοβαρά προβλήματα που χρειάζονται άμεσα λύση. Οι ντόπιοι το γνωρίζουν και ανησυχούν, αλλά το θέμα είναι να φτάσει και στα μειωμένης ακοής -έχει αποδειχτεί- ώτα των αρμοδίων. Σε αυτό το Ημερολόγιο συμβάλλει τα μέγιστα.

Θέλω να συγχαρώ τα μέλη του ΔΣ του Συλλόγου για την πρωτοβουλία τους και ιδιαίτερα τους Γιώργο Υφαντή και Χριστίνα Τσιούφη-Υφαντή που είχαν την επιμέλεια. Και βέβαια, ας μου επιτραπεί, να καμαρώνω κι εγώ που συνέβαλα, στο ελάχιστο, στην τεκμηρίωση της ιστορίας του γεφυριού.

Σπύρος Μαντάς, 3.11.2015

Πληροφορίες-Διάθεση: 6936911912 (ΑΘΗΝΑ) 

6979148309 (ΑΙΤΩΛ/ΝΙΑ)

nikow-ant.blogspot.gr

Προσωπικό Site

3-2-2014

Ξέρω τα χείλη που το τραγουδήσανε

Γράφει ο Νίκος Αντωνόπουλος

http://nikow-ant.blogspot.gr/

          - Ξέρω! Μεγάλη λέξη!
Όταν μάλιστα το ''ξέρω'' αναφέρετε στην άποψη που έχεις για κάποιον άνθρωπο, τότε αυτές οι δύο συλλαβές αποκτούν ιδιάζουσα βαρύτητα, τέτοια, που θέλεις να την πεις, να την αναφέρεις, να την κοινοποιήσεις. Δεν σου αρκεί να έχεις τη γνώμη σου γι αυτόν, νιώθεις έντονη την επιθυμία να κάνεις, όσους περισσότερους μπορείς, κοινωνούς της άποψης σου, έτσι ώστε να έχει ουσία η λέξη ''ξέρω''.

           Ξέρω λοιπόν το φίλο Σπύρο Μαντά, από την κοινή μας ενασχόληση με την καταγραφή των πέτρινων γεφυριών. Γνωριστήκαμε μέσω του διαδικτύου, περπατήσαμε για λίγο μαζί και στη συνέχεια επικοινωνούμε τακτικά.
 Άνθρωπος χαμηλών τόνων, στοχαστικός και ήρεμος, δεν θα σε συνεπάρει με τη ρητορεία του και το βομβαρδισμό των γνώσεων, δωρικός. Η φωνή του πάντα χαμηλή και το βλέμμα κατεβασμένο, η προσοχή του στο τι λες διαρκής κι οι διακοπές του συνομιλητή λίγες, το ψάξιμο στις πληροφορίες βασανιστικό, η γνώση όμως του αντικειμένου τεράστια. Συνομιλώντας μαζί του για το μεγάλο του πάθος, τα πέτρινα τοξωτά γεφύρια του τόπου μας, ανακαλύπτεις μια βαθιά γνώση του θέματος, απόρροια έντονου ψαξίματος σε βιβλιοθήκες και κείμενα, σε λαγκάδια και ποτάμια, σε ήχους και μουσικές. Πολυγραφότατος, με κάμποσα βιβλία και μελέτες στο ενεργητικό του, οργανωτικός, δημιουργώντας του Αρχείο Γεφυριών Ηπειρωτικών, το Α.Γ.Η., τέλος δημιουργός μιας μουσικής βιβλιοθήκης, με καταγραφές ανά τον κόσμο, παραλλαγών του μύθου του πρωτομάστορα του γεφυριού της Άρτας.

              Ο σύγχρονος μελετητής της λαϊκής αρχιτεκτονικής είναι αδύνατο να μην τον συναντήσει μπροστά του, σε κείμενα και πληροφορίες αφορώντα καμάρες, τοποθεσίες, μύθους και οτιδήποτε έχει σχέση με καθένα από τα διάσπαρτα πετρογέφυρα στην πατρίδας μας. Το εξαντλητικό ψάξιμο και ξεζούμισμα της πληροφορίας, πριν αυτή αφομοιωθεί στα γραπτά του, είναι ένα από τα χαρακτηριστικά του. Η εξακρίβωση της γνησιότητας τον κατατάσσει στις πρώτες γραμμές τις αξιοπιστίας. Η συνεχής διασταύρωση των πηγών πληροφόρησης έχει ως αποτέλεσμα να λες: ''...το γράφει ο Μαντάς'' κι αυτό να είναι αρκετό. Το πέρασμα του χρόνου και η έλλειψη οργανωμένων αρχείων, σε συνδυασμό με την αχαλίνωτη φαντασία του Έλληνα, δημιουργούν συνθήκες τέτοιες που αν δεν σκύψεις στα σοβαρά πάνω από το θέμα, μπορεί με βεβαιότητα να εκτραπείς σε λανθασμένα μονοπάτια, γεγονός που για τον Σπύρο δεν ισχύει. Το έχω άλλωστε διαπιστώσει κι ο ίδιος...

             Ξεφυλλίζοντας τα βιβλία του, ή συνομιλώντας μαζί του, η εντύπωση που αποκτάς είναι αναμφίβολα πως πρόκειται για ένα άνθρωπο παθιασμένο με το θέμα των γεφυριών, σε βαθμό ίσως που να βάζει σε δεύτερη μοίρα άλλα πιο ζωτικά θέματα. Ανακαλύπτεις γνώσεις αρχιτεκτονικής, στατικής, αντοχής υλικών κλπ που αποκτήθηκαν μόνο και μόνο για την κατανόηση των παραμέτρων που ήταν απαραίτητες στην ανέγερση των γεφυριών. Διακρίνεις εμπεριστατωμένες γνώσεις λαογραφίας, ορθής καταγραφής τοποθεσιών, πιστής αποτύπωσης σε σκίτσα των κατασκευών, λεπτομερειακής παρουσίασης των θεμάτων και βεβαίως πιστή τήρηση των κανόνων δεοντολογίας, που αφορούν την αναφορά των πηγών πληροφόρησης. Οι περισσότερες από αυτές τις ιδιότητες είναι από μόνες τους ένας επιστημονικός κλάδος. Όμως στη περίπτωση του Μαντά είναι όλες τους συμπυκνωμένες και δοσμένες σωστά, γεγονός που έχει να κάνει με την ιδιοσυγκρασία και την τελειομανία του ατόμου.

           Υπάρχει όμως ένα στοιχείο στον αγαπητό Σπύρο που κυρίως τον διακρίνει και τον κάνει ξεχωριστό. Όλοι οι ασχολούμενοι με το θέμα, παρουσιάζουν τις κατασκευές, αυτός εύστοχα εστιάζει και στον κατασκευαστή.
Ένα γεφύρι δεν είναι μόνο μια σειρά από πέτρες, ή στο θέμα της παρουσίασής του μια παράθεση ονομάτων, τοποθεσιών, μετρήσεων ή φωτογραφιών. Είναι και ιδρώτας, καμιά φορά είναι και αίμα, είναι ξενιτιά και αποχωρισμός, είναι πείνα και κάματος, είναι χαρά και πληρωμή, είναι επιβράβευση και μύθος. Με λίγα λόγια το έργο προϋποθέτει τον δημιουργό, αυτόν που απόκτησε γνώσεις στη σκαλωσιά, που έφυγε για χρόνια απ την οικογένεια για το μεροκάματο, που πόνεσε κι έκλαψε, που γέλασε κι ευχαριστήθηκε, που απόκτησε ρόζους στα χέρια και ρυτίδες στο πρόσωπο πιο βαθιές κι απ τις ρεματιές που δούλευε και πλέον κάθισε σε μια καρέκλα στο χωριό του κι αναπολεί το πόσες σφυριές έδωσε στη ζωή του. Αυτόν λοιπόν τον μάστορα ανακαλύπτει ο Μαντάς και τον φέρνει στο προσκήνιο. Τον κάνει πρωταγωνιστή κι αφήνει για μετά το έργο του, το εύκολο μέρος δηλαδή της υπόθεσης. Με αυτό άλλωστε θα ασχοληθούμε όλοι εμείς που θα αραδιάζουμε άψυχα ονόματα και εικόνες, λες και μαζεύουμε γραμματόσημα.
Η ψυχή είναι ο άνθρωπος, ο δημιουργός. Αυτός είναι στο κέντρο κι όχι οι πέτρες. Το έργο δίνει απλά αξία στον κατασκευαστή και κάνει το όνομά του θρύλο. Η γνώση και το μυαλό στήνουν τα τόξα, το αίμα κι ιδρώτας τα υπογράφουν.

             Αυτό είναι το μεγάλο κέρδος που είχα από τη γνωριμία μου με τον Σπύρο Μαντά. Είδα πως αν το έργο σου δεν είναι ανθρωποκεντρικό, δεν έχει ψυχή, δεν έχει συναίσθημα. Είναι λάθος να αγαπάς το δημιούργημα κι όχι τον δημιουργό, όσο κι αν αυτό ηχεί ως θρησκόληπτο. Είναι λάθος να μην ψάχνεις επί παραδείγματι το ποιος ήταν ο Κολοκύθας και πως έζησε και να σε ενδιαφέρει μόνο το που είναι ο τάφος του, για να αναφερθώ σε ένα οικείο σε μένα παράδειγμα, για τον κατασκευαστή του γεφυριού του Μπαλτά στην Ευρυτανία.
Αυτή λοιπόν την παράμετρο, μέσα στο έργο του συγγραφέα τη βλέπουμε να είναι σε πρώτο πλάνο. Διαβάζουμε άρθρα για μαστόρους, των οποίων τα έργα κοσμούν περιοχές ολόκληρες, χαζεύουμε φωτογραφίες μουστακαλήδων να στέκονται περήφανοι γύρω από τον γηραιό πρωτομάστορα, ερχόμαστε σε επαφή με τις αγωνίες και τα προβλήματα των σιναφιών, μπαίνουμε στο μυαλό τους έστω κι από μακρυά.
Τέλος ακούμε και το δοξαστικό. Ακούμε το μύθο του πρωτομάστορα σε παραλλαγές απ όλο τον κόσμο, σε τέλειες εγγραφές από ακριβά μηχανήματα και σκηνοθετικά ευρήματα, προϊόντα κι αυτά της τελευταίας ''τρέλας'' του Σπύρου.

           Αντί επιλόγου ταιριάζουν ίσως μόνο τα λόγια του Μιχάλη Γκανά:

Εκεί που σμίγουν δυο ποτάμια κι αδερφώνουν τα νερά
ένα γεφύρι πέτρινο απλώνει τ' άσπρα του φτερά
- Ξέρω τα χέρια που το χτίσανε
τα πόδια που το περπατήσανε
ξέρω τα χέρια που το χτίσανε
τα χείλη που το τραγουδήσανε...

*.
http://arhiogefirionipirotikon.blogspot.gr/
http://kemepeg.blogspot.gr/
http://www.youtube.com/channel/UCy0M-P1DEcWqMV3oMIIQjAw

Πρωινός Τύπος, 1.7.2012

ΠΡΩΙΝΟΣ ΤΥΠΟΣ (Καρδίτσας)

1.7.2012

Στο ρυθμό της ζωής…

ΤΑ ΓΕΦΥΡΙΑ

(Σπύρου Μαντά, Πέτρινα Γεφύρια στη Βόρεια Ήπειρο)

 Γράφει ο Νίκος Καραφύλλης 

Π

εριήλθε, πρόσφατα, στα χέρια μας, ένα άγνωστο σε μένα βιβλίο του Σπύρου Ι. Μαντά, με τίτλο «Πέτρινα Γεφύρια στη Βόρειο Ήπειρο», το οποίο είχε την ευγενή καλοσύνη να μου δωρίσει. Πρόκειται, όπως διαπίστωσα, για μια καταπληκτική -«συλλεκτική», θα έλεγα- έκδοση, καλοδουλεμένη και καλοφροντισμένη, που προκαλεί με το που θα την πιάσεις στα χέρια σου, αυθόρμητο θαυμασμό. Όχι ένα, αλλά …εκατόν σαράντα, τόσα, γεφύρια του Βορειοηπειρωτικού χώρου, παντελώς άγνωστα, τα περισσότερα, στο ευρύ κοινό, «παρελαύνουν» μεγαλόπρεπα από τις σελίδες του! Είμαστε εδώ, λένε!...

Ο ακαταπόνητος, αυτός, συγγραφέας πήγε επανειλημμένα εκεί, επί τόπου δηλαδή, για να τα «αποθησαυρίσει». Διέσχισε άγριες ορεινές περιοχές, με βάτια κι αγκάθια κατάφορτες, για να τα βρει να τα φωτογραφίσει να τα χαρτογραφήσει, και να επιτύχει έτσι ένα τέλειο αποτέλεσμα. Μας δίνει, παράλληλα την ακριβή θέση του καθενός γεφυριού, επισημαίνει τις επικοινωνιακές ανάγκες των χωριών που εξυπηρετούσε, αναφέρεται, παραπέρα, στο χρόνο κατασκευής του, στον άνθρωπο που διέθεσε τα χρήματα, στο ποτάμι όπου έχει στηθεί, στον πρωτομάστορα που το έφτιαξε κι ένα σωρό σχετικά άλλα στοιχεία.

Τον διακρίνει το «πάθος» για την έρευνα, καταγραφή και παρουσίαση, γενικότερα, όλων εκεί των γεφυριών. Με μύριες -όπως γράφει- δυσκολίες, φόβους και σύστοιχους της εποχής κινδύνους τα έχει επισκεφθεί, ένα ένα! Η αναλυτική και πλήρης περιγραφή των γεφυριών, των «ευρημάτων» αυτών του ερευνητικού οδοιπορικού στα κακοτράχαλα βουνά της Β. Ηπείρου, με τα φοβερά λαγκάδια και τις επικίνδυνες σάρες (προσθέστε και την …καχυποψία των κατοίκων της περιοχών!), γίνεται με τρόπο απλό και κατανοητό, σ’ ένα κείμενο που συναρπάζει και γοητεύει, με τις λογοτεχνικές αρετές του συγγραφέα. Ιστορικός, λογοτέχνης και «ρέκτης» μαζί, ο συγγραφέας Σπ. Μαντάς, ο και Πρόεδρος του «Κέντρου Μελέτης Πέτρινων Γεφυριών» καθηγητής Μ.Ε.

Κι ερχόμαστε, τώρα, στα δικά μας, στο Νομό μας, στους Δήμους, στους Συλλόγους της ιδιαίτερης περιοχής μας. Καμία σύγκριση! Ελάχιστα ξέρουμε κι ακόμα πιο λίγα έχουν γραφεί αναφορικά με τα πέτρινα γεφύρια μας! Υπάρχουν, βέβαια, κάποιες επαινετές εκδόσεις, όπως π.χ. το λεύκωμα «Άγραφα» ή κάποιες σελίδες βιβλίων χωριών μας, όπου γίνεται λόγος για μερικά και πέραν αυτών …ουδέν! Λείπει, ως τα σήμερα, η συστηματική, πλήρης και λεπτομερής περιγραφή τους. δεν ξέρουμε πόσα έχουμε, πού είναι, πόσα άλλα εξαφάνισε ο «πανδαμάτωρ» χρόνος και κείνται, τώρα, ερειπωμένα και σε σωρολιθιές, κατάλοιπα άλλων εποχών…

Προβάλλει, νομίζουμε, μεγάλη ανάγκη ανεύρεσης, καταγραφής, αποτύπωσης κλ.π. των πέτρινων γεφυριών του νομού μας. Ήδη, όπως πληροφορούμαστε, ο συγγραφέας που αναφέραμε επισκέφθηκε την περιοχή μας και «αναζητεί» τα γεφύρια της. Σωζόμενα και μη. Δεν παύει, όμως, να είναι ένας «ξένος»! Γι’ αυτό δύο φορές μπράβο του! Οι δικοί μας άνθρωποι, άνθρωποι των Γραμμάτων, οι ιστορικοί, οι λαογράφοι, οι άλλοι, τι περιμένουν; Ιδού, λαμπρόν πεδίον να ασχοληθούν και να γράψουν. Είναι αίτημα των καιρών!

Κι ακόμα, τι έκανε η παλαιά Νομαρχία τόσα χρόνια, ή τι κάνουν σήμερα η Περιφέρεια Θεσσαλίας, οι Δήμοι, οι Σύλλογοι; Γιατί δεν κινούνται αποφασιστικά προς αυτήν την κατεύθυνση; Η τοπική ιστορία και η λαογραφία μας, ιδιαίτερα, «μεγάλως» θα ωφεληθούν. Νέα και ενδιαφέροντα πράγματα θα έρθουν στην επιφάνεια και θ’ αποτελέσουν πολύτιμα στοιχεία «αποθησαυρισμού» των ιστορικών κ.α. γνώσεών μας. Στον τομέα αυτόν «υπολειπόμεθα». Δεν ξέρουν τις όχτες ποιού ποταμού, π.χ., γεφυρώνει, ποιο όνομα του έδωκε η λαϊκή παράδοση, πότε χτίστηκε, ποιος έβαλε τα χρήματα, ποιος ο πρωτομάστορας κ.α. συναφή, που πρέπει να μάθουμε.

Ο χρόνος κυλά αμείλικτα και γι’ αυτά, ακόμα, τα πέτρινα γεφύρια. Αύριο δεν ξέρουμε πόσα απ’ αυτά δε θα ’χουν καταπέσει ή πόσα άλλα που δεν σώζονται, μα διατηρούνται στη μνήμη των μεγαλυτέρων, δεν θ’ αποξεχαστούν, παντελώς… Οι αρμόδιοι φορείς που προαναφέραμε, και ιδιαίτερα η Περιφέρεια Θεσσαλίας, πρέπει στον τομέα αυτόν να ενεργοποιηθούν. Η όποια «ραστώνη» δε μας τιμά.

Εμπρός μαρς, λοιπόν!

panlampri, 26-4-2012

Προσωπικό Site

26-4-2012

Πέτρινα Γεφύρια στη Βόρεια Ήπειρο

Γράφει η Παναγιώτα Π. Λάμπρη

http://users.sch.gr/panlampri/

Αν σκεφτείς να γίνεις ταξιδευτής στην Ηπειρώτικη γη, αν θελήσεις να νιώσεις την ανάσα των κατοίκων της που στέριωσαν τη ζωή τους μέσα στο όλο άγρια ομορφιά τοπίο της, αν θελήσεις ν’ ανακαλύψεις τα κρυμμένα μυστικά της, αν θελήσεις πραγματικά να γνωρίσεις τι σημαίνει αρμονική συνύπαρξη της φύσης και των έργων των ανθρώπων, δεν μπορεί παρά να δώσεις την ευκαιρία στον εαυτό σου, να διαθέσεις χρόνο και εν τέλει ν’ αποφασίσεις το ταξίδι για την Άπειρο γη…

Και ξεκινώντας, μη γελαστείς, μην πεις πως όλα αυτά θα τα βρεις μόνο στα μέρη, στα οποία σε οδηγούν οι τουριστικοί χάρτες. Θα βρεις πολλά κι εκεί, μόνο που πολύ συχνά την πραγματική ομορφιά πρέπει εσύ ο ίδιος να την ανακαλύψεις! 

Αυτή την «κρυμμένη» ομορφιά ή κάποιες διαστάσεις αυτής της ομορφιάς μας αποκαλύπτει και ο συγγραφέας Σπύρος Ι. Μαντάς στο βιβλίο του «Πέτρινα Γεφύρια στη Βόρεια Ήπειρο».

 Αφιερωμένος επί πολλά χρόνια στη μελέτη και την ανάδειξη των πέτρινων γεφυριών της Ηπείρου ή καλύτερα της Πίνδου, όπως επισημαίνει ο ίδιος στον πρόλογο του βιβλίου του, μας ταξιδεύει αυτή τη φορά πέραν των συνόρων πληροφορώντας μας για το πώς οριοθετεί το χώρο της έρευνάς του που τον οδήγησε στο καταστάλαγμά της που κρατάμε στα χέρια μας: «Ως βόρειο σύνορο – εκεί  είναι το ζήτημα – υιοθέτησα τον ρου του ποταμού Σκούμπη, του Γενούσου των αρχαίων. Τις όχθες του διέτρεξε κάποτε η Εγνατία οδός, την οποία χρησιμοποίησε ο Στράβων για να διακρίνει τα ηπειρωτικά έθνη από αυτά των Ιλλυριών. Η δική μου βέβαια επιλογή δεν θα μπορούσε να έχει κριτήρια εθνολογικά, έτσι κι αλλιώς ασθενή έως ανύπαρκτα την εποχή κατασκευής των γεφυριών. Ανέβηκα ως εκεί, γιατί ακριβώς εκεί σβήνει η Πίνδος, το ανάγλυφο της οποίας, ακόμη και σήμερα, μπορεί να γεννάει ανθρωπογεωγραφικές ενότητες με ατμόσφαιρα και νοοτροπίες παρόμοιες εκείνων που έδωσαν τα «δικά» μας γεφύρια» (σ. 11).

 

Το βιβλίο είναι δομημένο σε τρεις μεγάλες ενότητες. «Γεφυρώνοντας το Χρόνο… – Στη Βόρεια Ήπειρο!», ο τίτλος της πρώτης, στην οποία παρουσιάζεται το ανθρωπογεωγραφικό περιβάλλον της υπό εξερεύνηση περιοχής· «Οδοιπορώντας στο Χώρο… – Η Αναζήτηση!», ο τίτλος της δεύτερης, στην οποία ο συγγραφέας «εξιστορεί» εννέα ταξίδια του στη σύγχρονη Αλβανία πάντα με στόχο την ανακάλυψη των εκεί πέτρινων γεφυριών που όπως σημειώνει «πέρασε αρκετός καιρός για να μετρήσει πως τα γεφύρια που τελικά επισκέφτηκε – πραγματικά ή νοητά – ήταν 139! Κάποια τους έχουν γκρεμιστεί, ή μάλλον τώρα γκρεμίζονται…» (σ. 15)· και «Αλλάζοντας Όχθες… – Τα γεφύρια!» είναι ο τίτλος της τρίτης ενότητας, στην οποία ξεδιπλώνεται μπροστά μας η «ζωή» των πετρογέφυρων της Βόρειας Ηπείρου.

 Ο Σπύρος Ι. Μαντάς με άκρα μεθοδικότητα, μελετά, ερευνά και παρουσιάζει σ’ αυτό το βιβλίο τα αποτελέσματα του μόχθου του. Σταθεροί σύμμαχοι, το ανήσυχο πνεύμα του, η ακαταπόνητη διάθεσή του για επιτόπια έρευνα και καταγραφή, η απαραίτητη συνεπικουρία της σχετικής βιβλιογραφίας, ο τεκμηριωμένος λόγος που συνοδεύεται  από ανθρώπινες μαρτυρίες και αφηγήσεις, από κατατοπιστικούς χάρτες του τόπου αλλά και σχέδια των γεφυριών, τα οποία ο ίδιος δημιουργεί μετά από μετρήσεις καθώς και φωτογραφικό υλικό πλούσιο, πολύ πλούσιο, που έρχεται να μιλήσει με τη δική του γλώσσα για τα γεφύρια.

Και τα γεφύρια; Εκεί! Λειτουργούν ως αφετηρία και προορισμός, ένας προορισμός τις περισσότερες φορές αβέβαιος, αλλά επιφυλάσσοντας πολύ συχνά εκπλήξεις που άλλοτε δικαιώνουν, άλλοτε απογοητεύουν, αλλά πάντα ικανοποιούν με τον τρόπο τους τον ερευνητή. Και στο τέλος, την αποθησαυρισμένη εμπειρία και γνώση ο ερευνητής - συγγραφέας την επεξεργάζεται και την προσφέρει στους αναγνώστες ως δώρο ακριβό· με την εξαιρετική αφηγηματική ικανότητα και τη μεστή γλώσσα του, που πολύ συχνά αποτυπώνουν τις λογοτεχνικές ικανότητές του, γίνεται ταυτόχρονα αφηγητής και δάσκαλος και μας μαθαίνει για το πού και πώς ανακάλυψε τα γεφύρια, για το ποια ποτάμια ζευγνύουν, όσα ακόμα τα ζευγνύουν αγέρωχα, χωρίς να περιφρονεί εκείνα που ελάχιστα ίχνη της δόξας τους διατηρήθηκαν· μας μιλά γι’ αυτούς που τα έφτιαξαν, γι’ αυτούς που  τα χρηματοδότησαν, για την αρχιτεκτονική δομή και το μέγεθός τους και παρεμβάλλει θρύλους και ιστορίες που μας ταξιδεύουν στο χρόνο συντροφιά με τους ανθρώπους, με τα ποτάμια και τα γεφύρια τους…

Και θα ήταν παράλειψη, αν μιλώντας γι’ αυτό το ιδιαίτερης αισθητικής βιβλίο του Σπύρου Ι. Μαντά, δεν αναφέρουμε πως, ενώ κρατούμε στα χέρια μας και μελετούμε ένα καθαρά επιστημονικό σύγγραμμα, χάριν των δεξιοτήτων του συγγραφέα απολαμβάνουμε ένα ευχάριστο ανάγνωσμα· ένα ανάγνωσμα που δεν απευθύνεται μόνο στους ειδικούς, αλλά σ’ όλους εκείνους που αγαπούν την πατρογονική κληρονομιά και θέλουν να τη γνωρίσουν…

Αλλά πριν κλείσουμε αυτή τη σύντομη αναφορά στο βιβλίο του Σπύρου Ι. Μαντά «Πέτρινα Γεφύρια στη Βόρεια Ήπειρο», ας τον ακολουθήσουμε για λίγο σε «στιγμές» της ερευνητικής του διαδρομής:

 «Πάνω και Κάτω Λεσινίτσα, Μάλτσιανη, Γιαννιτσάτες, Τσερκοβίτσα, Αγιαντριάς, Κολουράτες, Δίβρη, Γράσδανη, Σμήνετση, Καρόκι.

 Όλα τούτα είναι μέρη του Θεολόγου, φτωχά χωριά, όλα ελληνικά, στα νότια του Δέλβινου. Τα είπαν αλλιώς και Ριζά, γιατί στέκουν στους πρόποδες πανύψηλων βουνών, σαν το Σεντενίκο ή τη Στουγάρα, που τα κυκλώνουν και τα κρύβουνε από παντού. Μόνη τους ανάσα, διέξοδος για τον υπόλοιπο κόσμο, στάθηκε ανέκαθεν μια ιδιότροπη κλεισούρα που έβγαζε –και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να οδηγεί, με περιπέτειες- στα πεδινά του Βούρκου, κι από ’κει στους Άγιους Σαράντα.

 Έτσι, η μοίρα όλων όσων γεννήθηκαν εδώ,  λίγο-πολύ, υπήρξε προκαθορισμένη. Καταδικάστηκαν δηλαδή, για ένα μερίδιο στην αξιοπρέπεια, να ξορκίζουν συνεχώς θεούς και δαίμονες. Και βέβαια εκπλήσσει το γεγονός πώς,  παρά τη φτώχεια τους, είχαν το κουράγιο να χτίσουν ακόμα και …γεφύρια! Όχι τίποτα επιβλητικές κατασκευές σαν άλλων τόπων, μα γεφύρια πέτρινα, όμορφα, να τους προστατεύουν απ’ τις τόσες τις κακοτοπιές. Και ήταν αυτό μια επιλογή συνειδητή, γιατί τα απλά, τα καθημερινά δρώμενα, όλα εκείνα τέλος πάντων που συνθέτουν την ίδια τη ζωή, έπρεπε –λέει- να τα βιώσουν, τουλάχιστον στα πλαίσια της μικρής τους κοινωνίας, απρόσκοπτα. Φαίνεται πως η ανέχεια πεισμώνει, διαμορφώνει άλλη στάση ζωής, περήφανη!» (σ. 127).

 «[…] Όταν βγήκαμε απ’ το χωριό, μπήκαμε σ’ ένα στενό, πέτρινο δρόμο που, με πολλά γυρίσματα, αμέτρητα ζικ-ζακ, άρχισε να μας κατεβάζει στην ποταμιά. Ήταν πολύ απότομος –πιο επώδυνος κι απ’ ανηφόρα- γι’ αυτό και γαντζωνόμαστε κυριολεκτικά στα σαμάρια να μη φύγουμε μπροστά. Κάτι ήξεραν που το Ζήκο, το γάιδαρο, δεν μας άφησαν να τον πάρουμε κοντά, θα ’ταν αδύνατο να επιστρέψει πάνω. Όσο για τον ήλιο, αυτός όσο κατεβαίναμε τόσο γινόταν ανυπόφορος. Βγάλαμε τα πουκάμισα και σκεπάσαμε τα κεφάλια.     Με τα πολλά!... Ναι, άξιζε τον κόπο! Μόλις το αντικρίσαμε από μακριά, συμφωνήσαμε όλοι με επιφωνήματα! Το γεφύρι του Καλιά, τεράστιο, επιβλητικό θριάμβευε πάνω απ’ το χάσμα του Ζαγκόρι, πέρα απ’ την ανθρώπινη λογική, μπροστά απ’ το σκούρο του Γκολίκου!...

 Για ώρα χαζεύαμε· το ένα και μοναδικό του τόξο, βραχοθεμελιωμένο, να εκτινάσσεται μεσούρανα για να συμφιλιώσει τις όχθες· το καλντερίμι, με ρυθμό, να εκμεταλλεύεται την ευκαιρία για να σε περάσει απέναντι, να συνεχίσεις το ταξίδι· στα αριστερά ένα παράθυρο, πάντα σε επιφυλακή, και να εξασφαλίζει και να ελαφραίνει· και, το κυριότερο, ανύποπτο από κάτω το ποτάμι να συνεχίζει τη ροή του αδιαμαρτύρητα! Θαυμάζαμε απορώντας, ή …μάλλον, απορούσαμε θαυμάζοντας! […]» (σ. 158-160).

Παναγιώτα Π. Λάμπρη, 26-4-2012 

ΤΑ ΝΕΑ, 18-19.10.2008

ΤΑ ΝΕΑ

18-19.10.2008
 

 Γεφύρια πέτρινα στα ντερβένια

με τους πραματευτάδες αλλά και τους ληστές...

  Γράφει η Μαίρη Αδαμοπούλου 

Πέτρινα γεφύρια στη Βόρεια Ήπειρο. Και λοιπόν; Άλλο ένα λεύκωμα

με εντυπωσιακές φωτογραφίες, ταυτότητες τοξωτών γεφυριών, ιστορίες

για την ένωση όχθεων, αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες;

     Ο μοναδικός ίσως λόγος που θα έκανε κάποιον να ξεφυλλίσει την πολυτελή έκδοση με το αυστηρό εξώφυλλο είναι ο τοπογραφικός προσδιορισμός. Βόρεια Ήπειρος. Ένας τόπος φημισμένος για τους κτίστες του, που ταξίδεψαν από την Κωνσταντινούπολη και τη Ρουμανία ως την Πελοπόννησο.

     Κι όμως, η συγκεκριμένη έκδοση από την εισαγωγή κιόλας αποκαλύπτει ολόκληρο κόσμο, που και ο υποψιασμένος ακόμη αναγνώστης δεν θα μπορούσε να φανταστεί. Ο συγγραφέας -με μακρόχρονη πείρα στην καταγραφή πέτρινων γεφυριών- χρησιμοποιεί το γεφύρι ως αφορμή για να μας μυήσει στη γη που γέννησε την ανάγκη να γεφυρωθούν δύο όχθες. Μιλά για τους μαστόρους, τη ζωή και τις δυσκολίες τους, τα ταξίδια και τη συνθηματική τους γλώσσα, τους χριστιανούς και μουσουλμάνους χορηγούς και τα κίνητρά τους. Κι ενώ η αφήγησή του μπλέκεται με τις μαρτυρίες των ίδιων των δημιουργών -ιδιαίτερη μνεία γίνεται στον μάστρο Πέτρο Κορτσάρι, πρώτο στην τάξη αρχιτέκτονα του Αλή πασά που επιχείρησε να γράψει τη βιογραφία του- και αφήνει τα δημοτικά τραγούδια και τις παραλλαγές τους να αποκαλύψουν τη δική τους αλήθεια για την αρχιτεκτονική των γεφυριών, προσγειώνεται παράλληλα στη σύγχρονη πραγματικότητα με στατιστικά στοιχεία (ακόμη και διαγράμματα πίτας) αναφέρεται στα 139 γεφύρια που κατάφερε να καταγράψει, αλλά στην καταστροφή που υφίστανται, καθώς το 45% αυτών έχει ήδη μετατραπεί σε οικοδομικό υλικό και έχει εξαφανιστεί από τον χάρτη.

     Η γοητεία του βιβλίου όμως δεν σταματά εκεί. Ο συγγραφέας μοιράζεται με τον αναγνώστη τα εννέα ταξίδια του στην Αλβανία που «προβληματίζουν, σοκάρουν, μελαγχολούν!». Εν είδη ημερολογίου, βήμα προς βήμα τον ακολουθούμε στην αναζήτηση των 139 γεφυριών από τα «λασπωμένα μονοπάτια με τον αβέβαιο προορισμό ως την καλντεριμωτή Εγνατία και τα ντερβένια του Μεσαίωνα με τους πραματευτάδες αλλά και τους ληστές», τόπους που ενώθηκαν από τα γεφύρια.

     Στο φινάλε παρελαύνουν οι πρωταγωνιστές γυμνοί πλέον, καθώς στις 166 σελίδες που έχουν προηγηθεί έχουν διηγηθεί την ιστορία τους, έχουν αντέξει στο παρελθόν και κινδυνεύουν από το παρόν και το μέλλον. Ένα προς ένα παίρνουν θέση στις σελίδες με την ταυτότητα, τις ασπρόμαυρες φωτογραφίες τους, τον χάρτη όπου σημειώνεται η θέση τους σε ένα έργο - κόσμημα, που δεν περιορίζεται στο θέμα του, αλλά επεκτείνεται στην Ιστορία, την Αρχιτεκτονική και τη Λαογραφία.

Μαίρη Αδαμοπούλου, ΤΑ ΝΕΑ 18-19.10.2008

ΤΟ ΕΘΝΟΣ 27.9.2008

ΤΟ ΕΘΝΟΣ
27.9.2008

Κάθε γεφύρι με το μυστικό του...

Γράφει η Ντέμη Αυλωνίτη

Δεκαπέντε ταξίδια-αποστολές με εκπλήξεις, κόπο και κινδύνους

κατέγραψε ο Σπύρος Μαντάς στα «Πέτρινα Γεφύρια στη Βόρεια Ηπειρο»,

καταγράφοντας το μεγαλείο της λαϊκής αρχιτεκτονικής

     Επιτεύγματα μιας ολόκληρης εποχής, κατασκευασμένα κάτω από δύσκολες συνθήκες για να υπερνικήσουν πολλά εμπόδια όπως ορμητικούς ποταμούς, αδιαπέραστα δάση και βαθιές χαράδρες που εμπόδιζαν την επικοινωνία των ορεινών χωριών με τα αστικά κέντρα και τις αγροτικές περιοχές, τα γεφύρια, δημιουργήματα κυρίως στην εποχή της Τουρκοκρατίας, αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας και της παράδοσης του  κάθε τόπου.

     Με τα παραδοσιακά γεφύρια του δικού μας τόπου καταπιάνεται επί σειρά ετών ο ερευνητής εκπαιδευτικός και συγγραφέας Σπύρος Μαντάς. Ο ίδιος στο πλαίσιο του «Αρχείου Γεφυριών Ηπειρώτικων», μιας πολυετούς προσπάθειας καταγραφής και μελέτης όλων των γεφυριών της Ηπείρου της ελληνικής επικράτειας (Πίνδου), προγραμμάτισε και πραγματοποίησε επί οκτώ συναπτά έτη σειρά αποστολών και στη Βόρεια Ηπειρο (Αλβανία). Το αποτέλεσμα της έρευνάς του κυκλοφορεί στο βιβλίο «Πέτρινα Γεφύρια στη Βόρεια Ηπειρο», 425 σελίδων, με 148 φωτογραφίες, 34 πίνακες και γκραβούρες, 61 σχέδια και 20 χάρτες. Η έκδοση χωρίζεται σε τρεις ενότητες υπό τους τίτλους «Γεφυρώνοντας τον Χρόνο - Στη Βόρεια Ηπειρο!», «Οδοιπορώντας στον Χώρο - Η Αναζήτηση» και «Αλλάζοντας Οχθες - Τα γεφύρια».

     Η καταγραφή του χώρου, των ανθρώπων, της επικοινωνίας, των γεφυριών, των χορηγών, των μαστόρων, των θρύλων, των ανακαλύψεων, της ιστορίας των πέτρινων τοξωτών γεφυριών και άλλων στοιχείων της περιοχής δεν ήταν όμως τόσο απλή για τον κ. Μαντά. «Κι εκεί, η Ηπειρος θα παραμείνει... άπειρος! Δηλαδή, κάθε μετακίνηση συνεπάγεται μάχη με ένα τοπίο που συνθέτουν ψηλά βουνά και χιλιάδες ρέματα που τροφοδοτούν πολλούς και μεγάλους ποταμούς. Ενδεικτικά: για να φτάσω στο γεφύρι του Καλιά, στη Ζαγοριά, χρειάστηκε πορεία 5 ωρών με μουλάρι, για το γεφύρι της Γκούρας, στο Γκράμποβο της Βέρτσας, 91 χιλιόμετρα από την Κορυτσά, ταξίδι επίσης 5 ωρών με τζιπ... Θυμάμαι τις πολύωρες συζητήσεις για τη συγκρότηση ομάδας που θα με συνόδευε στο γεφύρι της Βενετιάς στην καρδιά της Λιαμπουργιάς! Φόβος; Φοβία; Ευτυχώς δεν χρειάστηκε να το διαπιστώσω στην πράξη. Οι ιστορίες πάντως των κρυμμένων θησαυρών, γνωστές και στην πατρίδα μας, εκεί, με υπερβολικές διαστάσεις, τροφοδοτούν τη φαντασία σε βαθμό επικίνδυνο», σημειώνει ο ίδιος. 
     Η αποκρυπτογράφηση των μυστικών των γεφυριών έγινε έπειτα από μια σωστή -και αντικειμενική- έρευνα στο ιστορικό, κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο του χώρου που τα γέννησε. Ο Σπύρος Μαντάς ταξίδεψε στο Πάνω Πωγώνι και στην περιοχή της Ζαγοριάς, γύρισε χωριό χωριό όλη τη Δρόπολη, αλλά και τον Βούρκο, ανάμεσα στο Δέλβινο και τους Αγιους Σαράντα, εισχώρησε βαθιά στο Κουρβελέσι, από Τεπελένι, μέσω Κλεισούρας, βρέθηκε στην Πρεμετή κι από εκεί στο Λεσκοβίκι. Προχώρησε στο Μπεράτι, την Τσερεβόντα, διέτρεξε τα μαστροχώρια της Κολώνιας, επισκέφτηκε τα χωριά του Μοράβα, τη Μοσχόπολη και το Γκράμποβο. Τέλος, από Πόγραδετς, ακολουθώντας τα ίχνη της Εγνατίας, κατέληξε στο Ελμπασάν. Δεκαπέντε ταξίδια - αποστολές με εκπλήξεις, κόπο, κινδύνους, αλλά κυρίως αποτελέσματα ζωντανεύουν σήμερα σε ένα βιβλίο!

Ντέμη Αυλωνίτη / ΤΟ ΕΘΝΟΣ 27.9.2008

Ο ΠΥΡΡΟΣ, Άνοιξη 2008

Ο ΠΥΡΡΟΣ
Άνοιξη 2008

Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Μακρινίτσας
Τα Πέτρινα Τοξωτά Γεφύρια της Ελλάδας
Μια έκδοση, την ώρα που έπρεπε, για να καλυφθεί ένα κενό…

Γράφει ο Σπύρος Μαντάς

Τ

α τελευταία χρόνια, είναι αλήθεια, όλο και περισσότεροι μαθητές, σε συνεργασία με τους δασκάλους τους, στα πλαίσια των προγραμμάτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, επιλέγουν να ασχοληθούν με τη μελέτη των πέτρινων γεφυριών της περιοχής τους. Έχουν φτάσει αρκετές τέτοιες εργασίες στο Κέντρο Μελέτης Πέτρινων Γεφυριών, αποτελέσματα φιλότιμων προσπαθειών παιδιών τόσο από την πρωτοβάθμια βαθμίδα εκπαίδευσης -Δημοτικά- όσο κι απ’ τη δευτεροβάθμια -Γυμνάσια και Λύκεια. Αξίζει να φυλλομετρήσει κανείς τέτοιου είδους εργασίες, για να συνειδητοποιηθεί το μεράκι και ο κόπος των εκπαιδευτικών, αλλά και ο ενθουσιασμός των μικρών και μεγαλύτερων παιδιών. Η γοητεία που εξασκούν, και εδώ, τα πετρογέφυρα είναι κάτι παραπάνω από εμφανής…

Αυτά σε πρώτο επίπεδο, όπου τα συγχαρητήρια φυσικά περισσεύουν. Με δεύτερη βέβαια, κάπως πιο κριτική ματιά σε τούτη την άτυπη εισαγωγή της μελέτης των γεφυριών στα σχολεία μας, ανιχνεύεται η φιλότιμη μεν, αλλά και κάπως διστακτική έως αδέξια αντιμετώπιση του θέματος εκ μέρους των εκπαιδευτικών. Αναμενόμενη συνέπεια, που δικαιολογείται από την έλλειψη κατάλληλου για την περίπτωση βοηθήματος. Αυτό ακριβώς το κενό, ήρθε τελευταία -Δεκέμβρη του 2007- να καλύψει μια σημαντική έκδοση με τίτλο «Τα Πέτρινα Τοξωτά Γεφύρια της Ελλάδας».

Το βιβλίο ετοίμασε και κυκλοφόρησε το “Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Μακρινίτσας”. Σημειώνει μεταξύ των άλλων, στον Πρόλογο, ο υπεύθυνος Ευρυπίδης Κολτσιδόπουλος: «η παρούσα έκδοση φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο στα χέρια των εκπαιδευτικών εκείνων που ευαισθητοποιημένοι οι ίδιοι πάνω σε θέματα περιβάλλοντος, προσπαθούν μέσα από τη λειτουργία των Περιβαλλοντικών Ομάδων των σχολείων τους, να μεταλαμπαδεύσουν τις ευαισθησίες και τις ανησυχίες τους αυτές στους μαθητές τους. Στους εκπαιδευτικούς εκείνους που ξεπερνώντας τις όποιες δυσκολίες αναλαμβάνουν, εκτός από την τυπική κάλυψη μιας ύλης, την ουσιαστική εκπαίδευση ενός υπεύθυνου αυριανού πολίτη της χώρας».

Δημοτικό Σχολείο Γαλατσίου στην Πάρνηθα. Φωτό Β. Κιούλου

Τ

ο βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο, με τίτλο Θεωρητικό Υπόβαθρο, δίνονται όλα εκείνα τα απαραίτητα στοιχεία, ώστε ο εκπαιδευτικός, απόλυτος πια γνώστης του αντικειμένου, καθοδηγήσει σωστά του μαθητές του και μαζί διεκπεραιώσουν με επιτυχία την εργασία τους. Τα επιμέρους κεφάλαια είναι χαρακτηριστικά: ιστορική αναδρομή στην παγκόσμια γεφυροποιία, τα πέτρινα τοξωτά γεφύρια της Ελλάδας, τα πέτρινα τοξωτά γεφύρια και οι υδατογέφυρες του Πηλίου, εντοπισμός, καταγραφή και μελέτη των πέτρινων τοξωτών γεφυριών, τα μπουλούκια των μαστόρων της πέτρας και τα κουδαρίτικα, αναπαράσταση της κατασκευής ενός τρίτοξου πέτρινου γεφυριού, γλωσσάριο για τα κουδαρίτικα,, εικονογραφημένο γλωσσάριο για τα πέτρινα τοξωτά γεφύρια.

Το δεύτερο μέρος έχει τίτλο Φύλλα Εργασίας. Πρόκειται ουσιαστικά για έξυπνη και ευχάριστη μέθοδο αφομοίωσης των γνώσεων, ανάληψης πρωτοβουλιών, διευκόλυνσης ολοκλήρωσης σχετικών τοπικών μελετών. Ενδεικτικά: ακροστιχίδα και κρυπτόλεξο γεφυριών, μιλώ τα κουδαρίτικα, ορολογία του γεφυριού και των εργαλείων της πέτρας, παιχνίδια γεφυρογνώσεων, γεφυρομαχίες, ένα γεφύρι σε 16 κομμάτια, αντιπροσωπευτικά γεφύρια περιοχών της Ελλάδας, της Άρτας το γεφύρι, βιβλιογραφία κ.λπ.

Συγγραφέας, δημιουργός του καλαίσθητου, κυρίως χρήσιμου, αυτού βιβλίου, είναι ο καθηγητής και μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας του Κ.Π.Ε. Μακρινίτσας Γεώργιος Γκράσσος, στον οποίον αξίζουν πολλά συγχαρητήρια.

Υστερόγραφο:

Όπως μάθαμε, λίγο αργότερα, ο Γιώργος Γκράσσος, συγγραφέας του βιβλίου, αλλά και ιδρυτής και συντονιστής για όλα τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης της χώρας του θεματικού δικτύου «Τα Πετρογέφυρα της Ελλάδος», απομακρύνθηκε άκαιρα από το Κ.Π.Ε. Μακρινίτσας. Έτσι λοιπόν τούτη η χώρα ανταμείβει όσους υπαλλήλους της δεν βολεύονται  στα υπό τη στενή έννοια, γραφειοκρατικά, καθήκοντά τους. Εύγε..!

Βλέπε και κατέβασε το βιβλίο εδώ.